"Matematyka jest delikatnym kwiatem, który rośnie nie na każdej glebie i zakwita nie wiadomo kiedy i jak."-Jean Fabre

 


Jesteś tutaj: Home - Matematyka - Ciekawe

Z historii matematyki

O liczbie

Rzym

Cyfry rzymskie są powszechne znane i używane jeszcze obecnie, między innymi na tarczach zegarów, w inskrypcjach na tablicach pamiątkowych, w numeraci tomów, miesięcy itp. Wiadomo że :

I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000

Symbole C i M są początkowymi literami słów : centrum - 100 i mille - 1000. Symbole L i D są prawdopodobnie również początkowymi literami pewnych słów, ale słowa te nie zachowały się. Za pomocą cyfr Rzymianie pisali liczby, stosując zasadę dodawania lub odejmowania np .

LX=60 ( =50+10 )
XL=40 ( =50-10 )
CM=900 ( =1000-100 )
MC=1100 ( =1000+ 100 )

Rzymianie używali ułamków o mianowniku 60 (babilońskie) oraz o mianownikach 12, 24, 48 (1/24 jest połową, a 1/48 jest 1/4 częścią 1/12). Rzymscy szkolarze uczyli się ułamków w związku z liczeniem pieniędzy, z uzywaniem miar i wag. Rzymska moneta "as", początkowo bita z miedzi, ważyła 1 funt i dzieliła się na 12 uncji. Istniała specjalna nazwa "deunx" dla wyrazenia 11/12 (deunx=de uncja), czyli "as" bez jednej uncji. Rachunek pamięciowy ułatwiano sobie za pomocą abaka.

Grecja

Grecy stosowali dwa sposoby zapisywania liczb: joński i ateński. Sposobem jońskim liczby wyrażano literami alfabetu. Aby napisaną liczbę odróżnić od słowa, pisano nad nią kreskę. Tak pisali mieszkańcy Miletu, Aleksandrii oraz regionów greckich pozostających pod wpływem kultury tych miast. Prawdopodobnie cyframi jońskimi posługiwali się Tales, Euklides, Archimedes, Apollonios, Heron i inni uczeni i filozofowie działający w Aleksandrii i Małej Azji.

Ateńczycy do pisania liczb używali początkowych liter słów - liczebników:

Za pomocą tych cyfr starożytny Grek mógł wyrazić każdą potrzebną mu liczbę.

Grecy, którzy do wyrażania liczb używali liter, chcąc pokazać, że dana litera wyraża nie całość, lecz ułamek o liczniku 1, pisali mianownik i obok stawiali akcent (dwa razy). Jeżeli w liczniku była inna liczba, wówczas Grecy pisali jeden raz licznik (z jednym akcentem) i dwa razy mianownik (z dwoma akcentami). Był także inny sposób pisania ułamków: licznik stawiano nad mianownikiem, ale bez kreski ułamkowej. Tak pisał Diofantos, wielki matematyk III-IV stulecia naszej ery.

Cyfry hinduskie

Cyfry, którymi obecnie się posługujemy, pochodzą od Hindusów. Narody europejskie poznały je dzięki Arabom. Muhammed ibn Musa Alchwarizmi, uczony arabski z Chorezmu, napisał w IX wieku liczne prace z matematyki i astronomii, które przyczyniły się do rozpowszechnienia w Europie Zachodniej cyfr hinduskich, zwanych powszechnie arabskimi. Sławny matematyk Leonardo Fibonacci z Pizy jako pierwszy w Europie podał je w swoim wielkim dziele Lider Abaci (Księga Abaku), wydanym w 1202 roku. Polska była jednym z pierwszych krajów, który wprowadził u siebie cyfry hinduskie, a było to w XIV wieku. Arytmetyka oparta na użyciu cyfr hinduskich była wykładana w Akademii Krakowskiej. Rysunek pokazuje jakim przeobrażeniom ulegały cyfry, które dziś każdy z nas zna.

 

 

 

   "W matematyce nie ma drogi specjalnie dla królów"-Euklides